Hoe staat het ervoor met de Craft Beer Revolution

Hoe staat het ervoor met de Craft Beer Revolution
24 april 2017 Remko Vellenga

Hoe staat het ervoor met de Craft Beer Revolution

De grote industriële pils brouwerijen hebben de bierwereld lang gedomineerd. Ze hebben in het verleden veel kleine zelfstandige brouwerijen opgekocht die vervolgens in de grote biermerken zijn opgegaan. Maar de tijd van slechts “doe mij maar een pils”, lijkt voorbij. Er ontstaat in Nederland weer een echt gevarieerde biercultuur. Kleine zelfstandige brouwerijen zijn weer helemaal terug. Niet alleen in Nederland, maar wereldwijd. Het bier dat uit deze brouwerijen komt noemen we craft beer, de wereldwijde opkomst noemen we de Craft Beer Revolution.

Nederland en pils

Laten we voor het overzicht bij het begin beginnen. Bier wordt in de Lage Landen al meer dan tweeduizend jaar gebrouwen, maar pas aan het eind van de Middeleeuwen ontstaan de eerste echte bierbrouwerijen. Nederland, met zijn handelsgeest, ontdekt al snel buitenlandse bierstijlen en zet deze in de markt. De Nederlandse biercultuur is daardoor een samensmelting van verschillende stijlen. Na de Tweede Wereldoorlog verandert dit. Door de recessie en de moderne (ondergistende) manier van brouwen verdwijnt de diversiteit uit het Nederlandse bierlandschap. Veel (bovengistende) bierstijlen worden niet meer gebrouwen. Maar Nederland wordt vooral dankzij Heineken een wereldtopper als het gaat om de productie van het ondergistende biertype pils.

Een lange tijd daarna was het produceren en consumeren van bier in Nederland eenvormig: grote hoeveelheden, industriële productie en overeenkomstige smaken. In 1980 waren er nog maar 14 brouwerijen in ons land, maar daarna verandert de bierconsumptie langzaam.

Van speciaal naar craft

Vanuit buurland België deden bovengistende bieren hun intrede, deze bieren werden hier bekend als ‘speciaalbieren’. De waardering hiervoor groeide, ze wonnen terrein en in Nederland komen vanaf de jaren ’80 langzaam weer de eerste nieuwe brouwerijen op. Het duurt tot 2000 dat het aantal kleine brouwerijen in een rap tempo toeneemt en vanaf 2010 zelfs explosief. Met ruim 400 brouwerijen telt ons land nu zelfs meer biermerken dan bierland België. Deze kleine brouwerijen brouwen vooral bovengistende bieren, ontwikkelen nieuwe smaken en brengen oude bierstijlen weer tot leven. Deze bieren staan hier bekend als craft bieren.

Bron: Cambrinus, januari 2016

Craft Beer Revolution

Wat is er aan de hand? Waarom schieten al die brouwerijen de laatste jaren plots als paddenstoelen uit de grond? Het is een trend die is komen overwaaien uit de Verenigde Staten waar kleine brouwerijen al langer de strijd aangegaan met dominante grote brouwerijen als Budweiser, Heineken en Carlsberg. En met succes! Er zijn vandaag de dag meer dan 4.000 kleine brouwerijen in de VS en met een marktaandeel van rond de 18% timmeren ze aardig aan de weg. En goed voorbeeld doet volgen. Over Europa en landen over de hele wereld heeft de craft beer revolution zich verspreid.

Dit succes is volgens mij dankzij de trend van ‘glocalisering’: de behoefte van mensen aan regionale verworteling in een steeds verder globaliserende wereld. Terug naar je roots, daar draait het om! Er is geen ander commercieel product dat die vertaling beter kan maken dan bier. Het vertelt een verhaal, het is traditie, je kunt het zien, ruiken en proeven. Een sociale drank om van te genieten. Benadruk als craft brouwer je authenticiteit en betrokkenheid bij de omgeving en mensen willen zich met je bier identificeren. Dit gevoel is het sterkst op lokaal niveau, maar kan ook regionaal of zelfs landelijk bij mensen tot de verbeelding spreken.

In Amerika lijkt de revolutie echter op z’n retour. Eind vorig jaar maakte Stone Brewing, een van de meest succesvolle craft brouwer in de VS, bekend dat het 5% van zijn personeelsleden moet ontslaan. In 2011 werd Goose Island verkocht aan Anheuser –Busch InBev. Er liggen plannen om wereldwijd ‘Goose Island Brew Pubs’ uit te rollen. Kunnen we dan nog spreken van craft beer?

De bieropstand in Nederland

Wat is de stand van zaken in Nederland, hoelang gaat de revolutie hier nog duren? Waarschijnlijk kunnen wij de komende tijd in ons land nog wel wat missiewerk verzetten. Kleine onafhankelijke brouwerijen hebben anno 2017 vermoedelijk circa 3% van de Nederlandse biermarkt in handen. Wat dat betreft zijn er nog genoeg bierdrinkers die kunnen worden bekeerd om eens een craft bier te proberen. Toch zijn ook in ons land de gevestigde brouwerijen bezig om een verdere afkalving van hun marktaandeel een halt toe te roepen. Zo heeft Duvel Moortgat een belang genomen in de populaire Amsterdamse Brouwerij ’t IJ en Bavaria een aandeel in de hoog aangeschreven Bodegraafse Brouwerij de Molen. Ook komen de grote brouwerijen in Nederland zelf steeds vaker met een alternatief op pils op de markt. Maar de inmenging van grotere brouwerij in de revolutie begint in Nederland nog geen echt serieuze vormen aan te nemen, kleine brouwerijen kunnen nog verder doorgroeien, misschien tot een marktaandeel van rond de 10%. Ook staan Nederlandse brouwerijen internationaal steeds beter op de kaart, voor export zal daarom ook nog verder ruimte zijn.  Maar groei brengt ook risico’s met zich mee. Voor kleinere brouwerijen die opschalen is het de vraag of ze de kwaliteit kunnen handhaven. Infecties, brouwfouten en zwaar ongebalanceerde brouwsels liggen op de loer. Binnen de trend van kleine brouwerijen zal kwaliteit voor de consument dan ook snel belangrijker worden. Bieren zullen weer per bier worden beoordeeld. Zeker nu de consument via supermarkten laagdrempelig kan kennismaken met tal van bieren van kleine brouwerijen.  Ik verwacht dat er uiteindelijk niet voor alle ruim 400 brouwerijen die ons land telt plek zal zijn, maar het bierlandschap hebben ze wel definitief mee helpen veranderen. En dat is waar ook deze revolutie om draait!